Lợi ích của xét nghiệm chức năng gan ~ TRUNG TÂM CHĂM SÓC SỨC KHỎE

Gan được ví như một nhà máy tổng hợp, chuyển hóa các chất và đào thải chất độc của cơ thể, vì vậy, lúc gan lâm bệnh hoặc chức năng rối loạn thì ảnh hưởng vô cùng lớn đến sức khỏe. Xét nghiệm chức năng gan dùng để phản ánh tình trạng hoạt động của gan, do đó, việc nhận ra sớm bệnh của gan thông qua xét nghiệm định kỳ là rất quan trọng.

Khi nói vào chức năng gan thì trước nhất phải để ý đến men gan. Bình thường, trong máu có một lượng men gan nhất định, nhưng lúc lượng men gan vượt quá chỉ số thông thường vốn có thì gan đang chẳng may gặp phải sự rắc rối nào đó. Thông thường, có 4 loại men gan được đưa vào xét nghiệm thường quy ở các bộ phận xét nghiệm, đó là AST (GOT), ALT (GPT) và GGT (Gama - GT). Bình thường, men GOT, GPT và GGT chủ yếu tại các mô có chuyển hóa cao như gan, mật, tim, tụy, cơ, xương với một tỷ lệ nhất định (GOT < 40UI/L; GPT <40 UI/L và GGT: nam<55 UI/L, nữ<38 UI/L) và nâng cao trong các trường hợp tổn thương tế bào gan do viêm (viêm gan virut, viêm gan do rượu, do sốt rét), bệnh vào mật hoặc do xơ gan, ung thư gan hoặc bệnh vào tim như nhồi máu cơ tim, chấn thương cơ, bỏng nặng, viêm tụy cấp. Giảm trong một số trường hợp như tiểu đường, thai kỳ, bệnh thiếu vitamin B1.

Xét nghiệm chức năng gan còn phải xác định chức năng của mật vì gan và mật luôn có liên quan mật thiết với nhau. Tỷ lệ ALT và AST mang lại thông tin có giá trị liên quan đến mức độ và nguyên do bệnh của gan. Do đó, rất nhiều các bệnh của gan, mức tăng ALT cao hơn mức nâng cao AST nhưng có 2 trường hợp ngoại lệ là xơ gan và nghiện rượu thì mức tăng AST cao hơn mức tăng ALT, thường tỷ lệ này là 2:1. Chức năng gan còn có vai trò của bilirubin (sắc tố mật) bởi vì các đường mật nằm chi chít trong gan, xen lẫn các tế bào gan. Thường gặp 1 số bệnh làm tăng lượng bilirubin trong máu như viêm gan do virut, xơ gan, viêm đường mật, sỏi mật, bệnh ngộ độc gan do hóa dược, vàng da sơ sinh, bệnh huyết tán, phản ứng truyền máu.

Xác định chức năng của gan còn có loại men GGT (Gamma- Glutamyl Transferase). Đây là loại men thể hiện chức năng của gan, mật và 1 số cơ quan khác. Bình thường, GGT có trong thận, gan, đường mật, tụy, lách, não, tim với 1 tỷ lệ nhất định. Men GGT có thể nâng cao bởi một trong các loại viêm gan do các nguyên nhân khác nhau như viêm gan virut, do rượu, do sốt rét, xơ gan, gan nhiễm mỡ, viêm đường dẫn mật (đường mật trong và ngoài gan, túi mật), ngộ độc gan, sỏi mật, u gan.

Khi các chỉ số vượt quá giới hạn bình thường là gan có khiếu nại không ổn. Trong chức năng của gan cũng cần để ý đến lượng albumin có trong máu, thông qua lượng albumin sẽ biết được gan có bình thương hay không bởi vì albumin được tổng hợp đa phần bởi các tế bào gan (chiếm tỷ lệ 65% protein trong máu). Albumin giảm trong những trường hợp bệnh viêm gan mạn tính, xơ gan, ung thư gan.

Ngoài ra, gan còn sản xuất ra phần lớn các nhân tố đông máu mà cơ thể sử dụng để ngăn chặn sự chảy máu. Khi gan bị bệnh hoặc bệnh về đường mật (ứ mật do các nguyên nhân khác nhau) thì chỉ số này trảo đổi rõ rệt. Gan cũng sản xuất ra globulin miễn dịch (IgA, IgG, IgM). Vì vậy, lúc xét nghiệm thấy globulin miễn dịch thay đổi, cũng nên xem xét vào bệnh của gan. Trong chức năng của gan còn có vai trò tạo tiểu cầu. Tiểu cầu là tế bào máu giúp hình thành cục máu đông. Mặc dầu thành phần tiểu cầu cốt yếu do tổ chức lách tạo ra nhưng tại 1 chừng mực nào đó có vai trò của gan, vì vậy, ở một số bệnh nhân xơ gan thường có lượng tiểu cầu giảm.

BS. Bùi Anh

15 bài thể dục tập tại bàn làm việc